“Go with the Flow”
แล้ว Flow (ความลื่นไหล) ที่ว่ามันคืออะไรกันนะ ?

วันนี้ Mentalmate อยากชวนผู้อ่านมาทำความรู้จักกับ Flow ในทางจิตวิทยาว่าคืออะไร และมีความสำคัญต่อสุขภาพใจของมนุษย์อย่างไรบ้าง

แนวคิดเกี่ยวกับ Flow (ความลื่นไหล)

     การศึกษาเกี่ยวกับ Flow (ความลื่นไหล) ในเชิงจิตวิทยาเริ่มต้นขึ้นเมื่อ Csikszentmihalyi ได้ใช้จิตวิทยาเพื่อหาคำตอบเกี่ยวกับความสุข โดยเขาพบว่า “ความสุขไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้น ไม่ใช่ผลของความบังเอิญหรือโชคชะตา ไม่ได้ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ภายนอก แต่ขึ้นอยู่ว่าเราให้ความหมายต่อเหตุการณ์เหล่านั้นอย่างไร” Csikzenmihalyi ได้พยายามศึกษาและทำความเข้าใจถึงความรู้สึกของบุคคลเมื่อได้เพลิดเพลินอย่างถึงที่สุด ในการศึกษาครั้งแรกเขาได้ศึกษาในกลุ่มศิลปิน นักกีฬา นักดนตรี นักเล่นหมากรุก และศัลยแพทย์ จากผลการศึกษาครั้งนั้นเองจึงได้เริ่มต้นพัฒนาแนวคิดที่เรียกว่า “Flow” ซึ่งเป็นสภาวะที่นำไปสู่การเกิดแรงจูงใจในการทำกิจกรรมหรืองานต่าง ๆ อย่างแท้จริง เป็นกิจกรรมที่ถูกออกแบบโดยมีการเรียนรู้ทักษะ มีเป้าหมาย มีผลตอบรับ และทำให้การควบคุมเป็นไปได้จนเกิดเป็นสมาธิ เช่น การแต่งเพลง การปีนเขา การเต้นรำ การล่องเรือ การเล่นหมากรุก เป็นต้น

Flow (ความลื่นไหล) คืออะไร ?

     Flow หมายถึง สภาวะที่บุคคลมีส่วนร่วมอย่างลึกซึ้งในการทำกิจกรรมหรืองานบางอย่างจนลืมทุกสิ่งทุกอย่างที่ไม่เกี่ยวข้องไป และเป็นประสบการณ์เชิงบวกที่บุคคลมักรู้สึกเพลิดเพลินมากจนอยากกลับไปทำสิ่งนั้นอีกครั้ง

     โดย Flow มีส่วนสำคัญอยู่ 2 ประการ ได้แก่ ความท้าทาย และ ทักษะ กล่าวคือ เมื่อบุคคลสามารถสร้างความสมดุลระหว่างทักษะของตนเองกับความท้าทายเกี่ยวกับความยากง่ายของกิจกรรมหรือสิ่งที่กำลังทำอยู่ ก็จะทำให้เกิดความลื่นไหล ซึ่งอยู่ตรงกลางระหว่างความวิตกกังวลและความเบื่อหน่าย ทำให้ไม่รู้สึกวิตกกังวลกับกิจกรรมที่ยากกว่าทักษะของตนเอง หรือจะไม่เบื่อหน่ายกับกิจกรรมที่ง่ายเกินไป (ตามภาพประกอบด้านล่าง)

องค์ประกอบของ Flow

     จากการศึกษาของ Csikszentmihalyi ในช่วงที่ผ่านมาได้อธิบายว่า องค์ประกอบของ Flow มีทั้งหมด 9 องค์ประกอบ แบ่งออกเป็น 3 องค์ประกอบที่นำไปสู่การเกิดความลื่นไหล และ 6 องค์ประกอบที่เป็นคุณลักษณะของความลื่นไหล โดยมีรายละเอียด ดังนี้

องค์ประกอบที่นำไปสู่การเกิดความลื่นไหล มี 3 ประการ ดังนี้

1. ความสมดุลระหว่างทักษะของตนเองกับความท้าทายเกี่ยวกับความยากง่ายของงาน (challenge-skill balance) เป็นการรับรู้และประเมินความสามารถหรือทักษะของตนเองกับความยากง่ายของกิจกรรมในขณะที่กำลังทำกิจกรรมนั้น โดยความยากง่ายของกิจกรรมจะต้องเป็นความท้าทายในระดับที่เหมาะสมกับทักษะของตนเอง ซึ่งส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นระหว่างการทำกิจกรรมที่มีเป้าหมายแน่นอน แล้วหากบุคคลรับรู้ว่าทักษะของตนเองว่าอยู่ในระดับที่เหมาะสมกับความท้าทายของกิจกรรมก็จะทำให้ Flow หรือเกิดความลื่นไหลได้
2. เป้าหมายที่ชัดเจน (clear goals) เป็นการรับรู้วัตถุประสงค์และเข้าใจเกี่ยวกับรายละเอียดที่จะนำไปสู่ผลลัพธ์ของกิจกรรมหรือสิ่งที่ทำอยู่อย่างชัดเจน เพราะหากบุคคลมีเป้าหมายที่ชัดเจนก็จะช่วยให้สามารถทำกิจกรรมได้อย่างเต็มที่ และสามารถประเมินทักษะของตนเองกับความท้าทายหรือความยากง่ายของกิจกรรมได้แน่นอนขึ้น ซึ่งนำไปสู่การเกิดความลื่นไหลหรือรู้สึก Flow ในระหว่างทำกิจกรรมนั้น
3. การสะท้อนที่ชัดเจน (unambiguous feedback) เป็นการรับรู้ทักษะของตนเองอย่างชัดเจนว่าทำได้ดีเพียงใดในขณะทำกิจกรรม โดยมีความสัมพันธ์โดยตรงกับการมีเป้าหมายที่ชัดเจน

คุณลักษณะที่เกิดขึ้นเมื่อบุคคลได้รับประสบการณ์ความลื่นไหล มี 6 คุณลักษณะ ดังนี้

1. การจดจ่อกับกิจกรรมได้อย่างต่อเนื่อง (concentration on the task at hand) เป็นการมีสมาธิจดจ่ออยู่กับทำกิจกรรมหรือสิ่งที่ทำอยู่อย่างเต็มที่ รับรู้เฉพาะสิ่งที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมในขณะนั้นเท่านั้น จนไม่มีพื้นที่ของความคิดหรือความสนใจให้กับสิ่งอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องเลย
2. ความรู้สึกของการควบคุม (sense of control) เป็นการทำกิจกรรมด้วยความรู้สึกว่าเราสามารถทำทุกสิ่งได้ตามที่ต้องการ โดยไม่รู้สึกถึงความกังวลใจ
3. การสูญเสียการรับรู้ (loss of self-consciousness) เป็นความหลงใหลไปกับกิจกรรมหรือสิ่งที่ทำอยู่หรืออาจเรียกได้ว่า บุคคลจะหมกมุ่นอยู่กับกิจกรรมจนไม่สนใจสิ่งอื่นที่เกิดขึ้นเลย
4. การกลมกลืนของการกระทำกับการรับรู้ (action-awareness merging) เมื่อบุคคลต้องใช้ทักษะที่ตนเองมีในการบรรลุความท้าทายของกิจกรรม จึงทำให้ความสนใจทั้งหมดของเขาจดจ่ออยู่กับกิจกรรมที่กำลังทำเท่านั้น โดยจะไม่ว่อกแว่กหรือคิดถึงเรื่องอื่นเลย
5. การเปลี่ยนแปลงของเวลา (transformation of time) เป็นการรับรู้เวลาในขณะทำกิจกรรมที่ผิดเพี้ยนไปจากเวลาที่เกิดขึ้นจริง โดยอาจจะคิดว่าเวลาผ่านไปเร็วกว่าปกติหรือช้ากว่าปกติก็ได้
6. ประสบการณ์ที่มีความหมายในตัวเอง (autotelic experience) หมายถึงกิจกรรมที่ทำนั้นมีเป้าหมายในตัวเอง ซึ่งไม่ได้เกี่ยวข้องกับความคาดหวังถึงผลประโยชน์ในอนาคต ส่งผลให้บุคคลอยากทำกิจกรรมเพราะกิจกรรมนั้นให้ความสนุกสนานด้วยตัวของมันเอง

Flow มีประโยชน์อะไรบ้าง ?

ในบทความของ Kendra Cherry (2023) นำเสนอประโยชน์ของ Flow ไว้ 4 ประการ ดังนี้

1. การกำกับอารมณ์ (Emotional Regulation) กล่าวคือ เมื่อบุคคลมีประสบการณ์ที่ทำให้รู้สึก Flow มากขึ้น ก็จะนำไปสู่การเรียนรู้วิธีการจัดการอารมณ์ที่มีความหลากหลายและซับซ้อนมากขึ้น
2. การเติมเต็มและความสุข (Fulfillment and Happiness) กล่าวคือ บุคคลที่อยู่ในสภาวะลื่นไหลหรือรู้สึก Flow ก็มักจะเพลิดเพลินไปกับกิจกรรมหรือสิ่งที่กำลังทำอยู่ด้วยความสนุกสนานและตื่นเต้น ทำให้บุคคลเหล่านั้นมีแนวโน้มที่จะรู้สึกถึงความคุ้มค่าและได้รับการเติมเต็มชีวิต อีกทั้งในงานวิจัยต่าง ๆ ยังพบว่า Flow เกี่ยวข้องกับการเพิ่มระดับความสุข ความพึงพอใจ และการบรรลุความสมบูรณ์ของชีวิต (self-actualization) อีกด้วย
3. การมีส่วนร่วมและการมีประสิทธิภาพในด้านต่าง ๆ (Engagement and Performance) กล่าวคือ บุคคลที่กำลัง Flow หรืออยู่ในสภาวะลื่นไหล มักรู้สึกมีส่วนร่วมอย่างเต็มที่กับสิ่งที่กำลังทำอยู่ โดยจากงานวิจัยที่ผ่านมาก็พบว่า Flow สามารถเพิ่มประสิทธิภาพในด้านต่าง ๆ ได้ เช่น การสอน การเรียนรู้ การเล่นกีฬา หรือการมีความคิดสร้างสรรค์ เป็นต้น
4. การเรียนรู้ การพัฒนาทักษะต่าง ๆ และความคิดสร้างสรรค์ (Learning, Skill Development, and Creativity) กล่าวคือ เมื่อบุคคลได้รับประสบการณ์ที่ทำให้รู้สึก Flow หมายความว่า บุคคลนั้นมีความเชี่ยวชาญและมีทักษะที่เพียงพอต่อการทำกิจกรรมหรืองานนั้น ๆ ดังนั้นจึงต้องค้นหาความท้าทายและพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้รู้สึก Flow ในการทำกิจกรรมต่าง ๆ อยู่ จึงนำไปสู่การเรียนรู้และพัฒนาทักษะต่าง ๆ ของตนเองอย่างสม่ำเสมอ

     นอกจากนี้การศึกษาในช่วงที่ผ่านมายังพบว่า ความลื่นไหลหรือ Flow มักเป็นสภาวะที่เกิดขึ้นได้ในชีวิตประจำวัน โดยบุคคลสามารถพบประสบการณ์เช่นนี้ได้ในทุก ๆ วัน จึงมีการนำแนวคิดเกี่ยวกับ Flow ไปประยุกต์ใช้ในด้านต่าง ๆ เช่น การคิดเชิงสร้างสรรค์ (Creative Pursuits) การศึกษา (Education) การกีฬา (Sports) สถานที่ทำงาน (Workplace) เป็นต้น

     จากที่กล่าวมาทั้งหมดเราจะเห็นว่า Flow เป็นอีกหนึ่งตัวแปรทางจิตวิทยาเชิงบวกที่มีประโยชน์อย่างยิ่งต่อสุขภาพใจของเรา ซึ่งเราหวังเป็นอย่างยิ่งว่าบทความนี้จะช่วยให้ผู้อ่านรู้จักความหมาย องค์ประกอบ และประโยชน์ของ Flow มากขึ้น โดยอาจนำไปสู่การสัมผัสถึงประสบการณ์ของความลื่นไหลหรือรู้สึก Flow มากขึ้นในขณะทำกิจกรรมหนึ่งอยู่ ซึ่งจะช่วยให้รู้สึกเพลิดเพลินและมีความสุขในช่วงเวลานั้น

อ้างอิง

• https://www.verywellmind.com/what-is-flow-2794768 
• https://papers.iafor.org/submission68850/
• https://www.flowcentre.org/9-dimensions-to-flow

“เดี๋ยวสุข เดี๋ยวเศร้า มีอารมณ์แบบขึ้นสุดลงสุด ควบคุมตัวเองไม่ได้”

     หากฟังเผินๆ นิสัยเหล่านี้มีโอกาสเกิดขึ้นได้ง่ายกับเราหรือแม้แต่คนใกล้ตัว และเราอาจคิดว่านั่นเป็นแค่ช่วงอารมณ์หงุดหงิด  ฮอร์โมนตก อกหัก หรือวัยทอง แต่รู้ไหมว่าภาวะอารมณ์เหล่านี้ จริงๆ แล้วอาจจะไม่ใช่เรื่องปกติ แต่เป็นสัญญาณที่บ่งบอกว่าเรากำลังสุ่มเสี่ยงที่จะป่วยเป็น “โรคไบโพลาร์ ” โรคอารมณ์ที่พลุงพล่านและดำดิ่งต่างกันสุดขั้ว เหมือนท้องทะเลเงียบสงบแล้วจู่ๆ ก็เกิดคลื่นสึนามิที่ถาโถมไม่มีใครสามารถต้านทานได้เลยค่ะ

โรคไบโพลาร์ คืออะไร?

     “ไบโพลาร์ (bipolar disorder)” หรือโรคอารมณ์แปรปรวน คือความผิดปกติทางจิตเวชที่ทำให้ผู้ป่วยเกิดความแปรปรวนทางอารมณ์ ระหว่างอารมณ์ขั้วตรงข้าม 2 ขั้ว ได้แก่ ขั้วแมเนีย (Mania Episode) และขั้วซึมเศร้า (Depression Episode) ซึ่งทั้งสองขั้วนี้จะเกิดขึ้นสลับไปมาอย่างไม่สามารถควบคุมได้

     ผู้ป่วยจะคงค้างอยู่ในอารมณ์ที่เกิดขึ้นทั้ง 2 ขั้วอย่างต่อเนื่องยาวนาน ไม่สามารถดึงอารมณ์ให้กลับมาสู่สภาวะปกติได้ จึงส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน หน้าที่การงาน ครอบครัว และความสัมพันธ์กับสังคมรอบข้าง

สาเหตุของโรคไบโพลาร์

     โรคไบโพลาร์ทุกประเภทมีแนวโน้มที่จะถ่ายทอดทางพันธุกรรม จากผลการวิจัยพบว่า ฝาแฝดแท้ที่เกิดจากพ่อแม่ที่ป่วยเป็นโรคไบโพลาร์หรือโรคทางจิตเวชอื่น ๆ โดยเฉพาะโรคซึมเศร้า มีแนวโน้มป่วยเป็นโรคไบโพลาร์เหมือนกันถึงร้อยละ 50-70 และบุตรของผู้ป่วยมีโอกาสป่วยสูงถึงร้อยละ 15 โดยหากทั้งพ่อและแม่ป่วยทั้งคู่ บุตรมีโอกาสป่วยสูงขึ้นถึงสองเท่า

     หลายครั้งที่พันธุกรรมอาจไม่แสดงออกหากไม่ถูกการกระตุ้น ดังนั้นปัจจัยเรื่องสภาพแวดล้อมและการดำเนินชีวิตสามารถกระตุ้นให้เกิดโรคได้ ตัวกระตุ้นที่พบได้บ่อยคือ ยาเสพติด ยาลดความอ้วน โรคติดเชื้อ รวมทั้งเหตุการณ์ร้ายแรงในชีวิต

ดังนั้นไบโพลาร์สามารถเกิดขึ้นได้ทั้งจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่ง หรือหลากหลายสาเหตุรวมกัน

อาการอารมณ์ 2 ขั้วในไบโพลาร์

1. ขั้วแมเนีย หรือ ภาวะอารมณ์ตื่นตัวผิดปกติ (Mania)
        เมื่ออยู่ในภาวะแมเนีย ผู้ป่วยจะแสดงอาการไฮเปอร์ทั้งความคิด การพูด และการกระทำ แบ่งได้เป็นอาการดังนี้

• • คิดเร็ว คิดสารพัด : มีแผนการที่จะทำสิ่งต่างๆ มากมายหลายสิ่ง เปลี่ยนแปลงความคิดรวดเร็วในเวลาสั้น ๆ บางครั้งความคิดไม่ปะติดปะต่อ แตกต่างจากบุคลิกนิสัยดั้งเดิมของตนเอง
  • พูดเร็ว พูดมาก : เปลี่ยนหัวข้อไว เปลี่ยนเรื่องบ่อยจนผู้ฟังไม่เข้าใจ มีเรื่องต้องการพูดเยอะแยะมากมายเต็มไปหมด
  • ทำเร็ว ทำเยอะ : พูดปุ๊บทำปั๊บ เช่น กล้าเสี่ยงลงทุนธุรกิจ ซื้อหุ้นก้อนใหญ่ จับจ่ายใช้สอยฟุ่มเฟือย เลือกทำหลายเรื่องพร้อม ๆ กัน ในผู้ป่วยเพศหญิงอาจแต่งตัวจัดเต็ม แต่งหน้าสีสันฉูดฉาด ดูไม่เข้ากัน มีกิริยาอาการเล่นใหญ่ ดูขัดแย้ง ไม่เหมาะสม

2. ขั้วซึมเศร้า หรือ ภาวะซึมเศร้า (Depression)

     จะมีอาการที่เด่นชัด ทั้งในลักษณะของอาการซึมเศร้า มีอารมณ์เศร้าทั้งในระดับปกติและระดับรุนแรงที่พบได้ในคนทั่วไป และลักษณะของโรคซึมเศร้า (Major Depression) ที่อาจส่งผลต่อการทำกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันและการใช้ชีวิตร่วมกับคนอื่น โดยจะพบอาการรุนแรงอย่างน้อย 5 อาการจาก 9 อาการต่อไปนี้ ต่อเนื่องอย่างน้อย 2 สัปดาห์

• • เบื่อ ไม่สนใจอยากทำอะไรเลย
  • ไม่มีความสุข ไม่สบายใจ ซึมเศร้า ท้อแท้
  • หลับยาก หลับๆ ตื่นๆ หรือหลับมากเกินไป
  • เหนื่อยง่าย ไม่ค่อยมีแรง
  • น้ำหนักเพิ่มขึ้น หรือลดลง จากการกินที่มากหรือน้อยไป
  • รู้สึกผิด รู้สึกตัวเองไร้ค่า
  • ไม่มีสมาธิ การตัดสินใจเป็นเรื่องยาก
  • พูดช้า ทำอะไรช้าลง หรือกระสับกระส่าย อยู่ไม่นิ่ง
  • มีความคิดทำร้ายตัวเอง

     โดยในแต่ละขั้วอารมณ์จะมีห้วงเวลาของการแสดงอาการที่ค่อนข้างชัดเจน วงรอบการเกิดจะสลับกันไประหว่างขั้วแมเนียกับขั้วซึมเศร้าไม่แน่นอน อาจคงอยู่นานเป็นสัปดาห์ เป็นเดือนหรือเป็นปี แต่ละระยะกินเวลายาวนานไม่แน่นอน

ประเภทของโรคไบโพลาร์

1. โรคไบโพลาร์-วัน (Bipolar I) : มีลักษณะของอารมณ์ 2 ขั้ว สลับกันไปมา อาจจะเป็นหนึ่งต่อหนึ่ง หนึ่งต่อสอง หรือไร้รูปแบบ เช่น มีอาการของขั้วซึมเศร้าหลายรอบ ก่อนที่จะสลับมาเป็นขั้วแมเนียหนึ่งรอบ ก็สามารถเกิดขึ้นได้
2. โรคไบโพลาร์-ทู (Bipolar II) : มีลักษณะของอารมณ์ขั้วซึมเศร้า สลับกับระยะไฮโปแมเนีย (Hypomania) ซึ่งจะเป็นระยะที่มีอาการคล้ายแมเนียแต่ไม่รุนแรงเท่า โดยผู้ป่วยจะมีอาการเกิดขึ้นสลับกันไปมา แต่ละช่วงจะคงอยู่แค่ไม่กี่ชั่วโมง หรือไม่กี่วัน จึงกลับมาอารมณ์ปกติ จึงทำให้ชีวิตขึ้นๆ ลงๆ เหมือนกำลังเล่นรถไฟเหาะ
3. โรคไซโคลไทมิก (Cyclothymic) : มีลักษณะของอารมณ์ 2 ขั้ว สลับกันเป็นระยะเหมือนไบโพลาร์-วัน แต่ทั้ง 2 ขั้ว ไม่มีขั้วไหนที่มีอาการแสดงเต็มรูปแบบเลย

     โดยนอกจาก 3 โรคหลักนี้ ก็ยังมีไบโพลาร์ประเภทอื่น ๆ ที่ไม่สามารถระบุรูปแบบชัดเจนได้ ซึ่งเกิดได้จากหลายๆ สาเหตุ

ถ้าเป็นไบโพลาร์ รักษาได้อย่างไร?

     โรคไบโพลาร์หายขาดได้ หากผู้ป่วยยอมเข้ารับการรักษา อาการจะดีขึ้นภายใน 14 วัน โดยจะต้องเข้าพบจิตแพทย์ เพื่อรับยาปรับอารมณ์ (Mood Stabilizer) ในขนาดที่ถูกต้องร่วมกับยาประเภทอื่น และกินยาให้ครบตามที่จิตแพทย์สั่งอย่างต่อเนื่อง ภายใน 3 เดือนหรือนานกว่านั้น อาการจะเริ่มดีขึ้นจนเกือบเป็นปกติ ไม่ควรหยุดยาเอง และต้องกินยาต่อเนื่องอีก 2-5 ปี หรือตามการวินิจฉัยของจิตแพทย์ โดยยาจะมีประสิทธิภาพดีที่สุดเมื่อกินทุกวัน ในระยะเวลาที่กำหนด

การดูแลตนเองเมื่อป่วย คนใกล้ตัวดูแลได้อย่างไร?

• ผู้ป่วยหมั่นสังเกตอาการ ให้ความสนใจกับอารมณ์และพฤติกรรมของตนเองเป็นระยะๆ เช่น ขณะนี้กำลังอยู่ในขั้วอารมณ์ซึมเศร้า มีความคิดทำร้ายตัวเอง หรือกำลังพลุ่งพล่านจะตัดสินใจเรื่องเสี่ยง ๆ ควรรีบปรึกษาจิตแพทย์
• ญาติหรือคนใกล้ตัวเป็นส่วนสำคัญที่จะช่วยสังเกต สะท้อนและประเมินอาการของผู้ป่วยได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น
• ควรหลีกเลี่ยงสารเสพติดและแอลกอฮอล์ ที่เป็นปัจจัยกระตุ้นอาการของโรค และทำให้มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ
• หมั่นออกกำลังอย่างสม่ำเสมอ เพื่อผ่อนคลายและลดความเครียด
• ทานยาให้ครบตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด ไม่หยุดยา หรือลดยาเอง

     แม้ไบโพลาร์จะเป็นโรคทางจิตเวชที่มีความซับซ้อนสุดขั้ว แต่การที่ผู้ป่วยยอมรับ เข้าใจตนเอง และมีวินัยในการเข้ารับการรักษาอย่างต่อเนื่อง ใส่ใจปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดปัจจัยกระตุ้นต่าง ๆ จะยิ่งช่วยให้หายจากโรคเร็วขึ้น สามารถบริหารจัดการอารมณ์ได้ดี และกลับมามีชีวิตที่ปกติสุขอีกครั้งได้อย่างแน่นอนค่ะ

อ้างอิง

1. ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์, โรคไบโพลาร์, พิมพ์ครั้งที่ 2, (กรุงเทพฯ: สายธุรกิจโรงพิมพ์ บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง, 2562)

     หนึ่งในเหตุการณ์ที่อาจเกิดขึ้นได้กับทุกคน คือ อาการอกหัก บางคนอาจจะเคยครั้งเดียว แล้วเข็ด ไม่อยากเจออีกเลย บางคนอาจจะหลายครั้ง แต่ทำใจ และผ่านไปได้ยากทุกครั้ง หรือบางคนอาจจะยังติดอยู่ในวังวนของอาการอกหัก วันนี้จะพาทุกคนไปรู้จักกับอาการอกหัก ความรู้สึกต่างๆที่เราต้องเจอ และวิธีมูฟออน ก้าวผ่านอาการเหล่านั้นไป

1. ปฏิเสธ เมื่อเกิดการสูญเสียสิ่งแรกที่คนเราจะทำคือการปฏิเสธ ปฏิเสธว่าสิ่งนั้นไม่น่าเกิดขึ้น เราอาจเข้าใจผิดไป และอาจมีความหวังเล็กๆว่าทุกอย่างจะกลับมาเป็นเหมือนเดิม
2. โกรธ เป็นความโกรธที่เรื่องนี้เกิดขึ้นกับตนเอง อาจมีคำถามว่าทำไมฉันต้องเจออะไรแบบนี้ อาจโทษฟ้าโทษฝน โทษคนอื่น ในขั้นนี้ให้ระวังการแสดงออก เพราะหากเราแสดงความโกรธไม่ถูกที่ ผลร้ายอาจเกิดขึ้นกับตัวเราเอง
3. ต่อรอง ในขั้นนี้เราอาจจะพยายามหาวิธีที่ทำให้ความสัมพันธ์กลับมาเป็นเหมือนเดิม เป็นขั้นที่เราอาจมองว่าตนเองมีสติที่สุด และพยายามหาวิธีแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น ซึ่งในความเป็นจริงความสัมพันธ์อาจจะไม่สามารถย้อนกลับไปได้ 
4. ซึมเศร้า ความเศร้าในขั้นนี้เป็นเพียงภาวะเศร้า ไม่ใช่โรค เราอาจร้องไห้ ฟูมฟาย เมื่อเจอสถานที่ สิ่งของ หรือนึกถึงเหตุการณ์ในอดีต เราไม่จำเป็นต้องหาเหตุผล เรามีสิทธิที่จะเสียใจ และอนุญาตให้ตนเองร้องไห้ ถ้าถึงขั้นนี้แล้วให้ดีใจได้ว่าเราผ่านมาสี่ขั้น แปลว่าเรายอมรับได้แล้วว่าทุกอย่างมันเกิดขึ้นจริง หากใครอยู่ในขั้นนี้ ให้ระวังความเศร้าที่วนเวียน การจมอยู่ในความวิตกกังวล และอาจกลายเป็นโรคซึมเศร้าจริงๆก็ได้
5. ยอมรับ ขั้นนี้เราจะเริ่มสงบ ยอมรับว่าเรื่องราวต่างๆได้เกิดขึ้นจริง เราจะเริ่มกลับมาอยู่ในปัจจุบันมากขึ้น เราจะเห็นบาดเเผลของความสูญเสียในตนเอง และยอมรับมันได้

     สิ่งสำคัญคือ คือ รู้ว่าอาการตนเองอยู่ในขั้นไหน และผ่านขั้นใดมาแล้ว ซึ่งคนเราอาจจะใช้เวลาในแต่ละขั้นไม่เหมือนกัน เช่น บางคนอาจจะโกรธนาน เพราะแค้นมาก แต่เมื่อความโกรธหมดก็ต่อรอง และเศร้าไม่นาน ก็ยอมรับได้ บางคนต่อรองมาก หรือบางคนโหยหามาก เลยเศร้านานมากๆ และอาจเกิดกรณีที่เราผ่านขั้นที่ 1 2 3 มาแล้ว แต่อาจเกิดบางเหตุการณ์ขึ้น ทำให้เราวนกลับไปขั้นที่ 1 ใหม่ ก็เป็นไปได้ สิ่งสำคัญที่สุดคือเข้าใจ และรับรู้ว่าตอนนี้ เราอยู่ในความรู้สึกแบบใด

แล้วเราจะมูฟออนได้อย่างไร?

     เมื่อเข้าใจลำดับของความสูญเสียแล้ว วิธีที่จะมูฟออน คือ ให้มองว่าเป็นเรื่องปกติที่จะโกรธ เศร้า เสียใจ ต่อรอง โหยหา และอนุญาตให้ตนเองแสดงความรู้สึก เป็นเรื่องปกติที่เราจะต้องผ่านขั้นต่างๆไป ให้ค่อยๆพาตนเองผ่านขั้นต่างๆไปจนครบด้วย อาจทำกิจกรรมอื่นๆไปด้วยเพื่อไม่ให้เกิดภาวะซึมเศร้า เช่น เล่นกีฬา ทำงานอดิเรก และสังเกตตนเอง หากเราจมอยู่กับความรู้สึกในขั้นใดขั้นหนึ่งนานเกินไป หรือมูฟออนเป็นวงกลมหลายรอบแล้ว ให้สำรวจตนเองว่าต้องการความช่วยเหลือไหม การพูดคุยกับเพื่อน หรือผู้เชี่ยวชาญ ถือเป็นเรื่องปกติ และเป็นตัวช่วยให้เราผ่านความสูญเสียไปได้